Суреттер

Николай Чеховтың «Шаруа баласы» картинасының сипаттамасы


Чеховтың әңгімелерін оқысаңыз, ағасының суретін қызықтыратыны сөзсіз. Әкесіне хат жазған Ванка Жуков біздің қиялымызда ғана өмір сүрді.

Қазір ол өмірге келіп, жанды ерекшеліктерге ие болады. Оның атасына жазған хатында не жазғаны бірден анық. Ол жай ғана өзінің ауыр өміріне наразылық білдірмейді. Кейіпкердің шынайы сезімдерін оқып, оның өмірін түсінуге болады.

Суреттегі Ваня Чехов жасаған әдеби бейнені үйлесімді түрде толықтырады. Біз он жасар баланы көреміз. Осындай жас кезінде оны аяқ киіммен айналысуға жіберді. Осы кезден бастап ол әлемді оның екінші жағынан біле бастайды. Өмір төзбейтін болып келеді.

Бала тек қорқытуды естиді, оны үнемі ұрып-соғып тұрады. Мұғалімнің өзі де бір кездері дәл осындай жағдайда өмір сүрген болса керек. Дәл осы ұрсысу әлемде мейірімділік пен мейірімділіктің орны бар екенін ұмытып кетті. Оған бәрі бірдей мұндай көзқарасты ұстай алмайтындығын түсіну үшін берілмеген. Ваня бұдан әрі шыдай алмай, атасынан оны алып кетуді өтінеді.

Суретші ұлдың шынайы жанды образын жасай алады. Біз батырдың басына қатты қысылып тұрған үлкен қалпақшаны көріп тұрмыз. Киім оған өте жақсы. Бірақ біз оның шынымен ұқыпты екенін көреміз. Ванка кішкентай кезінен бастап үнемі жұмыс істеуге дағдыланған. Ол өзін тазартып отыратын, бұл мақтауға тұрарлық.

Суретші біздің назарымызды кейіпкердің келбетіне аударады. Оның бетінде толық құмарлық пен ақырзаманды оқи алады. Біз оның туған ауылы, сүйікті атасы мен өткен өмірін сағынғанын сеземіз. Ол мұны қалай жасау керектігін ұмытып кеткендіктен жыламайды. Роли тым ерте өсуі керек еді. Ол әлемге қарауға мәжбүр.

Чехов кейіпкерге деген ерекше сүйіспеншілігін ұлдың сыртқы келбеті, киімдегі гүлдер көмегімен жеткізеді. Мұндай көзқарас бізге еріксіз енеді. Бізді Ванкаға деген ерекше ықылас сезінеді.





Мане суретшісі